1226- خطبه مسجد الحرام: جمعه ۲۱ جمادي الاولي ۱۴۳۳ برابر با ۲۵ فروردين ۱۳۹۱
17/6/2012
(قراءة 181)
عنوان خطبه: هشدار نسبت به خوردن مال حرام
خطيب: دکتر اسامه خياط
خطبهٔ اول:
ستايش ويژهٔ خداوندي است که پاکِ حلال را دوست ميدارد و خبيثِ حرام را بد ميدارد. او را ستايشي ميگويم که به آن اميد مزيدِ اکرام و انعام است، و گواهي ميدهم که معبودي به حق نيست جز الله که واحد و بيشريک است، آن پادشاه قدوسِ سلام، و گواهي ميدهم که سرور و پيامبر ما محمد بنده و پيامبر او و خاتم انبيا و سررو مردمان است. خداوندا بر بنده و پيامبرت محمد و بر اهل بيت و ياران او درود و سلامي ابدي فرست تا هنگامي که شبها و روزها در پي هم ميآيند.
اما بعد:
اي بندگان خداوند تقواي الله را پيشه سازيد که تقوا بهترين توشهٔ سالکان و رهروان به سوي پروردگار جهانيان است.
اي مسلمانان:
دوست داشتن مال و تعلق به درخواست آن و حرص بر جمعآوري و ازدياد آن و تلاش در جهت حفاظت از آن، در فطرت و خرد و درون انسانها ريشه دار و مستقر است.
در بيان قدرت اين محبت ـ يعني محبت مال ـ خداوند متعال فرموده است:
{وَتُحِبُّونَ الْمَالَ حُبًّا جَمًّا} [فجر: ۲۰]
(و مال را دوست داريد، دوست داشتني بسيار)
و همچنين خداوند عزوجل در وصف انسان ميفرمايد:
{وَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ} [عاديات: ۸]
(و به راستي که او به شدت شيفتهٔ مال است)
و رسول رحمت و هدايت ـ صلي الله عليه وآله وسلم ـ ميفرمايد: «قلب پير بر محبت دو چيز جوان است: محبت زنده ماندن ـ يا زندگي طولاني ـ و محبت مال» [به روايت بخاري و مسلم از ابوهريره رضي الله عنه]
اين محبت شديد ميتواند انسان را به هر راهي بکشاند و سوار هر مرکبي نمايد تا بتواند بيشترين نصيب را از آن ببرد، جز آنکه خداوند متعال او را بيکس در برابر برق جادوي مال رها نکرده است تا اسير فتنه و فريب آن شود و در راه جمع و خرج آن به هر سويي رود، بلکه براي وي نشانهها و حدودي قرار داده است تا به بهترين هدف نائل شود.
اين راه، همان راهي است که در آيات محکم کتاب پروردگار و سنت پيامبرمان ـ صلوات الله و سلامه عليه ـ به آن راهنمايي شده است و از جملهٔ آن ثناي مال نيکي است که روزي بندهٔ صالح و مطيع و فرمانبردار ميشود. بندهاي که حافظ حدود خداوند است؛ رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله وسلم ـ ميفرمايد: «اي عَمرو چه نيک است مال صالح همراه با مرد صالح» [به روايت امام احمد و ابن حبان از عمرو بن عاص رضي الله عنه]
صلاح مال با پاک بودن اصل آن و کسب آن از راه پاک و مشروع بودن منبع آن خواهد بود که اين مستلزم دوري از هرگونه مال حرام و خبيث است که بيشک وبال آن بر گردن صاحبش خواهد بود. در حديثي که امام مسلم در صحيح خود و ترمذي در جامع خود از ابوهريره ـ رضي الله عنه ـ روايت کردهاند آمده است که رسول خدا ـ صلي الله عليه وسلم ـ فرمودند: «همانا الله پاک است و جز پاک را نميپذيرد و خداوند مومنان را به همان چيزي امر نموده که پيامبران را به آن امر کرده و فرموده است: {اي پيامبران از پاکيها بخوريد و کار نيک انجام دهيد. همان من به آنچه ميکنيد آگاهم} [مومنون: ۵۱] و فرموده است: {اي کساني که ايمان آوردهايد از پاکيهايي که روزي شما نموديم بخوريد} [بقره: ۱۷۲] سپس رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله وسلم ـ مردي را ياد کرد که «سفرش به دراز ميکشد و ژوليده مو و غبار آلود است و در اين حال دو دوستش را به آسمان دراز ميکند و ميگويد: پروردگارا! پروردگارا! در حالي که غذايش حرام است و نوشيدنياش حرام است و با حرام تغذيه شده است، پس چگونه استجابت ميشود؟».
و اين حديث ـ چنانکه اهل علم گفتهاند ـ اشاره به اين است که هيچ عملي پذيرفته و پاک نميشود مگر با خوردن حلال و حرامخوري باعث فساد عمل و عدم پذيرش آن است. معناي حديث چنين است که پيامبران و امتهايشان مامورند که از پاکيها بخورند که همان روزي حلال است و عمل صالح انجام دهند، پس تا هنگامي که خوردني حلال باشد عمل صالح نيز پذيرفته شده است اما هرگاه غذاي انسان حلال نباشد چگونه ممکن است عمل وي پذيرفته شود؟!
براي همين است که صدقه با مال حرام مردود است و پذيرفته نميشود چنانکه در صحيح مسلم از ابن عمر ـ رضي الله عنهما ـ از رسول خدا ـ صلي الله عليه وسلم ـ روايت است که فرمودند: «خداوند نمازي را بدون وضو و صدقهاي را که از مال غَلول باشد، نميپذيرد» و غَلول غنيمتي است که پيش از تقسيم شدن بر مستحقان آن به ناحق برداشته شده باشد.
و در صحيح ابن خزيمه و صحيح ابن حبان و مستدرک حاکم با سند حسن از ابوهريره ـ رضي الله عنه ـ روايت است که رسول خدا ـ صلي الله عليه وسلم ـ فرمودند: «هنگامي که زکات مالت را دادي آنچه را که بر عهدهٔ تو است ادا نمودهاي و هر که مال حرامي را جمع کند سپس آن را صدقه دهد در آن پاداشي نخواهد داشت و وبال آن بر گردنش خواهد ماند».
و در مراسيل ابوداوود ـ رحمه الله ـ با سندي حسن از قاسم بن مُخيمِره از رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله وسلم ـ روايت است که فرمودند: «هر که مالي را از راه حرام به دست آورد و سپس با آن صلهٔ رحم نمود يا با آن صدقه داد يا در راه خداوند انفاق کرد همهٔ آنها يکجا شده در آتش جهنم انداخته ميشوند».
اما قضيه تنها به همين آثار ـ با همهٔ شدت آن ـ محدود نيست بلکه فراتر از آن است و در پايان صاحب خود را در قيامت به آتش ميکشاند، چنانکه در حديثي که ابن حبان در صحيح خود با إسناد صحيح از جابر بن عبدالله ـ رضي الله عنهما ـ روايت کرده آمده است که رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله وسلم ـ فرمودند: «اي کعب بن عُجره! گوشتي که با سُحت پرورش يافته است وارد بهشت نميشود».
سُحت يعني حرام با همهٔ گونههاي آن، مانند رباخواري و خوردن مال يتيم و رشوه و درآمد فاحشه و کاهن و پولي که در ازاي فروش خمر و مواد مخدر گرفته ميشود و هر مالي که از فروش حرام از جمله نوشيدنيها و خوردنيها و پوشيدنيهاي حرام به دست آيد که شرح آن به طور مفصل در کتب اهل علم آمده است.
در جامع ترمذي نيز با سند صحيح از جابر بن عبدالله ـ رضي الله عنهما ـ روايت شده است که پيامبر خدا ـ صلي الله عليه وآله وسلم ـ فرمودند: «اي کعب بن عُجره! هيچ گوشتي با حرام رشد نميکند مگر آنکه آتش به آن سزوارتر است».
اين، پاياني است وحشتناک و عاقبتي است بس هراسانگيز که صاحبخردان را به فکر فرو ميبرد و باعث تلاش در جهت شناخت راه نجات و اسباب سلامت ميشود که در طليعهٔ آن تقواي خداوند متعال و حياي حقيقي نسبت به اوست که اين از قويترين اسباب دوري از حرامخواري است.
چنانکه در حديثي که امام ترمذي ـ رحمه الله ـ در جامع خود از عبدالله بن مسعود ـ رضي الله عنه ـ روايت کرده است چنين آمده که رسول الله ـ صلي الله عليه وآله وسلم ـ فرمودند: «از خداوند آنگونه حيا کنيد که حق آن است» راوي ميگويد: گفتيم: اي پيامبر خدا! ما حيا ميکنيم و براي آن خداوند را حمد ميگوييم. فرمود: «[منظور] نه آن است. اما حق حياي خداوند آنگونه است که سر خود و اعضاي آن را حفظ کني و شکم خود را و آنچه را در آن است حفظ کني، و مرگ و پوسيده شدن بدن را ياد آوري، و هر که آخرت را بخواهد زينت دنيا را ترک گويد و هر که چنين کند آنگونه که شايسته است از خداوند حيا نموده است».
بنابراين حفظ شکم و محتويات آن يعني محافظت از شکم و غذا و نوشيدنيهايي است که در آن گذاشته ميشود که انسان در پي حلال آن باشد و به اين يقين داشته باشد که روزياي که براي وي قرار داده شده است بيشک پيش از مرگش به او خواهد رسيد بنابراين آرام رسيدن روزي او را بر آن نميدارد که از راه گناه به آن دست يابد زيرا اين سبب شومي و ناکامي است.
چنانکه در حديث ديگري که بَزّار در مسند خود با سند صحيح از حذيفة بن يمان ـ رصي الله عنه ـ روايت کرده است آمده که رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله وسلم ـ برخواست و فرمود: «به سوي من بياييد» صحابه به سوي رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله وسلم ـ شتافتند و در برابرش نشستند، پس فرمود: «اين فرستادهٔ پروردگار جهانيان جبرئيل است که در درون من دميد که هيچ کس نميميرد مگر آنکه روزي خود را به کمال دريافت دارد اگر چه آرام آرام به وي رسد، پس از الله پروا داريد و در طلب روزي ميانهرو باشيد و آرام رسيدن روزي شما را بر آن ندارد که معصيت خداوند کنيد که آنچه نزد خداوند است جز با طاعت وي به دست نيايد».
و شايسته است انسان هميشه اين را به ياد داشته باشد که خداوند در روز قيامت از وي دربارهٔ آنکه مالش را از چه راه به دست آورده و در چه راهي خرج نموده است سوال و محاسبه خواهد کرد. سوالي که در پي آن جزاي عادل خواهد بود و پروردگار در حق کسي ستم روا نميدارد، چنانکه در حديثي که ترمذي در جامع خود با سند صحيح از ابوبَرزهٔ اسلمي ـ رضي الله عنه ـ روايت کرده آمده است که رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله وسلم ـ فرمودند: «قدمهاي بنده در روز قيامت از جاي خود برداشته نميشوند تا آنکه از عمر خود که در چه راهي گذرانده و از علم خود که با آن چه کرده است و از مال خود که از کجا به دست آورده و در چه راهي خرج کرده است و دربارهٔ بدن خود که در چه راهي فرسودهاش کرده است پرسيده شود».
و بداند که مال کمي که براي او کافي باشد بهتر از مال بسياري است که او را از آنچه به صلاح اوست در دين و دنيايش است مشغول سازد و در حديثي که امام احمد در مسند خود با سند صحيح و همينطور ابن حبان در صحيح خود و حاکم در مستدرک از ابودرداء روايت کردهاند آمده است که رسول خدا ـ صلي الله عليه وسلم ـ فرمودند: «خورشيد هيچ روزي طلوع نميکند مگر آنکه دو فرشته در آن فرستاده ميشوند که ندايشان را همه جز جن و انس ميشنوند و ميگويند: اي مردم رو به سوي پروردگارتان آوريد که همانا آنچه کم باشد و کفايت کند بهتر از زيادي است که انسان را مشغول سازد...».
همانا تامل هميشگي در اين شواهد و نصوص باعث ميشود انسان متامل و انديشمند مَلَکهاي به دست آرد که هميشه در جستجوي حلال و پاک و دوري از حرام و ناپاک در غذا و نوشيدني و لباس و همهٔ امور خود باشد تا بدين ترتيب خشتي در جهت اصلاح جامعه نهاده و ديگران را نيز به پيمودن اين مسير و بيان حسن عاقبت آن و گسترش برکتها و خيرات آن و سعادت در دنيا و آخرت و به دست آوردن رضايت پروردگار فرا بخواند.
خداوند من و شما را با راه رو روش کتاب و سنت سود رساند. اين سخن خود را گفته و براي خود و شما و ديگر مسلمانان از هر گناهي آمرزش ميخواهم که همانا او بسيار آمرزنده و مهربان است.
خطبهٔ دوم:
ستايش از آن الله است. او را ستايش گفته و از او ياري جسته و آمرزش ميخواهيم و از بديهاي خود و اعمال ناشايستمان به الله پناه ميبريم. الله هرکه را هدايت کند او گمراهگري نخواهد داشت و هرکه را گمراه سازد او هدايتگري نخواهد يافت و گواهي ميدهم که معبودي به حق نيست جز الله که واحد و بيشريک است و گواهي ميدهم که محمد، بنده و پيامبر اوست. درود و سلام بسيار خداوند بر وي و بر اهل بيت و ياران وي باد.
اما بعد، اي بندگان خداوند:
در تفسير اين سخن خداوند متعال که ميفرمايد:
{يَا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلَالًا طَيِّبًا وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ} [بقره: ۱۶۸]
(اي کساني که ايمان آوردهايد از آنچه در زمين است حلال و پاک را بخوريد و از گامهاي شيطان پيروي نکنيد که همانا او براي شما دشمني آشکار است)
برخي از علماي تفسير گفتهاند: «اين خطابي است به همهٔ مردم، مومنان و کافران که خداوند بر آنان منت نهاده است که از همهٔ چيزهاي موجود در زمين از جمله ثمرات و دانهها و ميوهها و حيوانات بخوريد تا هنگامي که بر شما حلال باشد و آن را نه با خشم ديگري و نه از طريق دزدي و نه با معاملهٔ حرام يا از طريق حرام يا در جهت کمک در حرام به دست آوريد.
طيب: يعني آنکه خبيث نباشد، مانند مردار و گوشت خوک و همهٔ ديگر ناپاکيها.
پس اي بندگان خداوند، تقواي الله را پيشه سازيد و به ياد داشته باشيد که سلف صالح ـ رضوان الله عليهم ـ بسيار دربارهٔ اين سخن خداوند متعال که ميفرمايد: {همانا الله از متقيان ميپذيرد} [مائده: ۲۷] از خود ترس داشتند. از اين ترس داشتند که نکند از متقياني که از آنان پذيرفته ميشود نباشند و اين با وجود کمال تقوا و تمام اخلاصي بود که داشتند و هميشه در پي خشنودي او و خوردن حلال و دوري از حرام و ناپاکي بودند.
و در پايان بر خاتم پيامبران خداوند: محمد بن عبدالله درود و سلام فرستيد که خداوند در کتاب خود شما را به آن امر نموده و فرموده است:
{إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا} [احزاب: ۵۶]
خداوند بر بنده و پيامبرت محمد درود و سلام فرست و از چهار خليفهٔ وي: ابوبکر و عمر و عثمان و علي و از ديگر اهل بيت و صحابه و تابعين و همهٔ کساني که تا قيامت به نيکي پيروي آنان کنند راضي و خشنود باشد و همچنين با عفو و کرم و احسان خود از ما نيز خشنود باش اي بهترين بخشنده...
خداوند اسلام و مسلمانان را عزت ده، خداوندا اسلام و مسلمانان را عزت ده، خداوندا اسلام و مسلمانان را عزت ده و از حوزهٔ دين محافظت نما و دشمنان دين و ديگر طاغيان و مفسدان را نابود گردان و ميان قلوب مسلمانان الفت ايجاد کن و صف آناني را يکي گردان و رهبران آنان را اصلاح نما و کلمهٔ آنان را بر حق يکي گردان اي پروردگار جهانيان.
خداوندا دينت را و کتابت را سنت پيامبرت محمد ـ صلي الله عليه وآله وسلم ـ و بندگان مومن مجاهد صادقت را در همه جا ياري ده اي پروردگار جهانيان.
خداوندا ما را در سرزمينهايمان ايمن گردان و مسئولان و واليان امر ما را اصلاح گردان.
خداوندا عاقبت ما را در همهٔ امور به خير گردان و ما را از خواري دنيا و عذاب آخرت نجات ده. خداوندا دين ما را که نگه دارندهٔ امر ماست و دنياي ما را که زندگيگاه ماست و آخرت ما را که بازگشت ما به سوي آن است اصلاح گردان و زندگي را براي ما عامل زياده در همهٔ نيکيها و مرگ را عامل راحت از همهٔ بديها بگردان.
خداوندا از زوال نعمتت و برگشت عافيتت و خشم ناگهانيات و همهٔ عوامل خشمت به تو پناه ميبريم.
{پروردگارا ما به خود ستم نموديم و اگر تو ما را مورد مغفرت و رحمت خود قرار ندهي بيترديد از زيانکاران خواهيم بود} [اعراف: ۲۳]
خداوندا مسلمانان را در همهٔ سرزمينهايشان حفظ نما. خداوندا آنان را از فتنههاي آشکار و پنهان محافظت نما. خداوندا جان و مال و آبروي آنان را حفظ نما و زخميان آنان را شفا ده و شهدايشان را بپذير اي پروردگار جهانيان.
{پروردگارا ما را در دنيا و آخرت نيکي عطا کن و از آتش دوزخ حفظ نما} [بقره: ۲۰۱]
درود و سلام خداوند بر بنده و پيامبرش، پيامبر ما محمد، و بر اهل بيت و همهٔ يارانش باد والحمدلله رب العالمين.
سايت نوار اسلام
IslamTape.Com
براى بهتر ديدن اين صفحه دورنمای رايانه خود را به
1024X768 تبديل كنيد
This page is best viewed by 1024 x 768 resolution
المعلومات الواردة في هذه الصفحة لا تعبر
بالضرورة عن وجهة نظر الموقع وإنما تعبر عن
وجهة نظر كاتبها أو قائلها
اعلام اسامى
سايتهاى ديگر هرگز به معنى تأييد مطالب مندرج
در آن سايتها نيست
Disclaimer: Any article/audio published in this site
does not necessarily reflect the opinion of the site,
but the opinion of the content original composer/speaker